Οικολογική Επιθεώρηση

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Αριστερά ή Οικολόγους;

E-mail Εκτύπωση
Ο ΣΥΝ, στη συνείδηση πολλών, είναι ο πολιτικός σχηματισμός που επέτρεψε να εκφραστούν στο κοινοβούλιο θέματα που το πολιτικό κατεστημένο συνήθως βάζει στο περιθώριο. Μειονότητες, ανθρώπινα δικαιώματα, ναρκωτικά, περιβάλλον, προβλήματα των νέων κλπ.

Ιδιαίτερα μάλιστα τώρα τελευταία, υπό τη μορφή του ΣΥΡΙΖΑ, προσπαθεί να εκπροσωπήσει επίσης μέρος της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς και του «χώρου» των κινημάτων.

Το αδύναμο σημείο του ΣΥΝ ήταν πάντα ή έλλειψη σαφήνειας για το τι πρέπει να γίνει. Η έλλειψη δηλαδή μιας συγκεκριμένης πρότασης για το πώς πρέπει να είναι αυτός ο «άλλος», καλύτερος κόσμος, στον οποίο παραπέμπει η συνθηματολογία.

Αυτό είναι βέβαια αναμενόμενο, δεδομένης της πολλαπλότητας των τάσεων που εκπροσωπεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Το ίδιο άλλωστε πρόβλημα αντιμετωπίζει και συνολικά το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης (ή καλύτερα υπέρ μιας «άλλης» παγκοσμιοποίησης).

Καμιά φορά, ακόμη και στο ίδιο κείμενο, συναντάς ταυτόχρονα κρατισμό και κοινοτισμό, εθνοκεντρισμό και διεθνισμό, ουτοπισμό και ρεαλισμό, μαρξισμό και μυστικισμό (αλά «new age»).

Αυτή η ποικιλία ιδεών δεν είναι απαραίτητα αρνητική υπόθεση. Όταν, παλαιότερα, στο χώρο της αριστεράς κυριαρχούσε το δόγμα, επικρατούσε επίσης ο αυταρχισμός και η αρτηριοσκλήρωση. Αυτά οδήγησαν σε θλιβερή κατάληξη το -τερατώδες όπως αποδείχτηκε- κοινωνικό πείραμα του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Η σύγχρονη εναλλακτική αριστερά είχε γεννηθεί ακριβώς την εποχή εκείνη, στην αποκορύφωση του ψυχρού πολέμου.

Αντίθετα με την παλαιότερη αριστερά, δεν διέθετε ένα συγκεκριμένο μοντέλο για την κοινωνία. Τρομαγμένη από τις παρενέργειες του δογματισμού, θεώρησε την πολυχρωμία και την πολυφωνία ως απελευθερωτικές, δημιουργικές και ωφέλιμες.

Όμως, τα πράγματα άλλαξαν με την πτώση του Τείχους.

Όταν οι λαοί, τρομαγμένοι από τις ακρότητες του νεοφιλελευθερισμού, πανικόβλητοι από τη νέα διεθνή ανασφάλεια, στράφηκαν αυθόρμητα προς την αριστερά για να ζητήσουν κατευθύνσεις, βρήκαν μεν ιδεαλιστικές αρχές και ρομαντικές ουτοπίες (και τη γνωστή πολυδιάσπαση), όχι όμως μια συγκροτημένη πρόταση για το προς τα που πρέπει να βαδίσει τώρα η κοινωνία.

Από τη στιγμή που η αριστερά δεν είχει να προτείνει το δικό της πρόγραμμα για το μετασχηματισμό της κοινωνίας, με τον τρόπο που το έκαναν παλαιότερα οι σοσιαλιστές και οι σοσιαλδημοκράτες, αναγκαστικά κατάληξε να καταφεύγει σε διακηρύξεις αρχών, ενώ συχνά σύρεται πίσω από τις εξελίξεις. Και οπωσδήποτε δεν τις κατευθύνει.

Αν τώρα επιστρέψουμε στα καθ΄ημάς, είναι φανερό ότι ανάλογα φαινόμενα αντιμετωπίζουμε και στη χώρα μας. Θα μπορέσει άραγε η ανανεωτική αριστερά να προτείνει στον κόσμο λύσεις, να δείξει προς μια νέα κατεύθυνση; Οι ενδείξεις λένε πως όχι!

Ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού ξέφυγε από τις γενικόλογες και άτολμες διακηρύξεις αρχών του ΣΥΝ, προτάσσει τώρα την ευρεία αντιπαράθεση στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Στο βαθμό όμως που έχει κάτι συγκεκριμένο να προτείνει, μοιάζει μάλλον να υιοθετεί την επιστροφή στον άκρατο κρατισμό, παραδοσιακό οχυρό της αριστεράς (ειδικά τώρα, που ακόμη και το ΠΑΣΟΚ τον εγκατέλειψε).

Προφανώς εκφράζουν έτσι το λαϊκό αίσθημα, το οποίο όμως κινείται στην ίδια συντηρητική και στρουθοκαμηλική κατεύθυνση, προς την οποία δείχνει να οδεύει ολόκληρη η ελληνική κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες.

Η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος άλλαξε ριζικά: από τις νέες τεχνολογίες, από την παγκοσμιοποίηση μετά την πτώση του Τείχους, από την εκβιομηχάνηση της Κίνας και της Ινδίας, μα πάνω απ΄όλα από τα εμφανή πλέον περιβαλλοντικά προβλήματα του πλανήτη.

Τα παραδοσιακά κόμματα, συμπεριλαμβανομένης της αριστεράς, αντιμετωπίζουν ακόμη το περιβάλλον ως ένα πρόβλημα που αφορά την ποιότητα ζωής, ένα ανάμεσα σε άλλα. Δεν αντιλαμβάνονται όμως ότι εδώ μιλάμε πλέον για τα όρια της ανάπτυξης της βιομηχανικής κοινωνίας!

Η αριστερά ζει ακόμη στην εποχή όπου η ανάπτυξη ήταν μια δεδομένη και ατέρμονη διαδικασία, στην οποία το κύριο πρόβλημα ήταν πως θα διανεμηθεί ο πλούτος που συνεχώς θα παράγεται.

Το πρόβλημα της διανομής παραμένει μεν πάντα καίριο, τώρα όμως πρέπει να αναλογιστούμε πως θα οικοδομήσουμε μια νέα, σταθερή και βιώσιμη οικονομία, γιατί ο δρόμος που έχουμε πάρει είναι αδιέξοδος.

Το περιβάλλον δεν είναι απλώς ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα, όπως η παιδεία και η υγεία, για το οποίο πρέπει να δοθούν περισσότερα κονδύλια ή να τεθούν αυστηρότεροι κανόνες.

Η ισόρροπη σχέση του Ανθρώπου με τη Φύση είναι ο κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίον πρέπει να οικοδομηθεί εκ νέου η ανθρώπινη κοινωνία. Η αναγνώριση των φυσικών ορίων της άμετρης «ανάπτυξης», απαιτεί ριζική επαναδιοργάνωση όχι μόνο του καπιταλισμού, αλλά της σύγχρονης βιομηχανικής κοινωνίας συνολικά. Και αυτό πρέπει να αρχίσει όχι αύριο, αλλά εδώ και τώρα.

Είναι ευτύχημα λοιπόν το ότι και στην Ελλάδα έχει εμφανιστεί πλέον ένα δραστήριο οικολογικό κίνημα, καθώς και ότι κατέρχεται στις εθνικές εκλογές ένα οικολογικό κόμμα, οι Οικολόγοι Πράσινοι.

Ελπίζουμε ότι έτσι σιγά - σιγά θα μπορέσει να διατυπωθεί μια νέα πρόταση, ένα «πράσινο» μέλλον για την Ελλάδα, πέρα από τον απάνθρωπο φιλελευθερισμό και τον αγκυλωμένο κρατισμό.

Λεωνίδας Μανιάτης